Beeld je in… een toekomst zonder armoede?

Onze beslissingen van vandaag bepalen de dag van morgen. Zo gaat het ook met ons cultureel erfgoed. Wat we vandaag doen, maken of als belangrijk bestempelen, bepaalt het erfgoed van morgen. Hoe past armoede in dat plaatje?
In de Amerikaanse speelfilm ‘The Life Before her eyes’ (2007, Vadim Perelman) zegt een van de personages:  “Begin to be now what you will be hereafter. One might ask: ‘how?’ Our deepest guide in our beginning to be is imagination, our ability to project and mould our future selves from a myriad of possibilities before us. To imagine takes courage and effort. It gives us hope, too. Hope that we can alter our own destinies, hope that the rightness of the decisions we make now will be born out of the future. […]”

Onze verbeelding kan onze gids zijn, ons vermogen om onze toekomstige identiteit te projecteren en te vormen, uit oneindige mogelijkheden die voor ons ter beschikking zijn.

Voor vele armen is het werkelijk ondenkbaar dat ze aan hun armoede kunnen ontkomen. Ze kunnen zichzelf werkelijk niet meer inbeelden dat er een einde zou kunnen komen aan hun armoedig bestaan. Ze zijn vanuit hun harde realiteit niet langer in staat om voorbij deze realiteit te kijken en zichzelf een beter bestaan in te beelden. Verbeelding is niet langer hun diepste gids naar welvaart. Verbeelding is niet langer hun gids naar de projectie en vorming van een vernieuwde identiteit die leeft in welvaart, innerlijke vrede en veiligheid. Hun verbeelding reikt hen slechts de herhaling aan van hun huidige beleving, hun machteloosheid en eventuele schaamte en schuld.

Maar er zijn nog wel mensen die hun gave om hun verbeelding te gebruiken hebben bewaard. Zij kunnen hun verbeelding gebruiken als een gids naar een wereld zonder schaarste, een wereld met welvaart, comfort en veiligheid voor iedereen. We zouden naar ons geweten kunnen luisteren en ons zo laten gidsen naar het gebruik van onze verbeelding voor een beter leven voor hen die nu nog even vastzitten in een onvermogen om zich een beter bestaan in te beelden.

Laten we onszelf niet langer een identiteit geven die vecht tegen armoede. Laat ons in plaats daarvan onszelf een identiteit geven die zich een wereld inbeeldt waarin iedere mens is voorzien van wat hij nodig heeft, een wereld waarin iedere mens deelt omdat hij weet dat hij voldoende heeft. Laat ons onszelf een identiteit vormen die terugkijkt naar armoede als iets uit een ver verleden, een vervelende visualisatie die we niet meer nodig hebben en die nog slechts een verre herinnering is. Een herinnering die je enkel nog in tentoonstellingen ziet.

We zouden een tentoonstelling kunnen maken waarin we ons inbeelden dat armoede verleden tijd is. We nodigen de toeschouwer uit om naar foto’s, films en voorwerpen te kijken van de armoede die er nu is, vanuit de toekomst. In deze toekomst is er geen armoede en de toeschouwer verplaatst zich in dat beeld, in dat idee. En we nodigen de toeschouwer uit om naar de foto’s te kijken alsof hij naar een ver verleden kijkt, naar een vergeten tijd, namelijk een periode waarin mensen nog armoede kenden. De periode dat er armoede was, is dan het erfgoed. Iets dat bewaard is gebleven als een verre herinnering, waar we vanuit ‘onze betere toekomst’, nu naar staan te zien. Zo verplaatst de toeschouwer zich in de verbeelding van een toekomst waarin geen armoede meer is en zo helpt hij de arme die ‘heel begrijpelijk’ nu niet voorbij zijn armoedebeeld geraakt.

We zouden acteurs kunnen uitnodigen die door die tentoonstelling wandelen en mensen aanspreken, om hun te vragen of zij dat hebben meegemaakt, zo’n periode van armoede. Maar vooral om hun te vragen hoe het voelt om nu te leven in deze periode waar geen armoede meer is, maar waar voldoende is voor iedereen. De acteurs kunnen aan de mensen vragen hoe het voelt te beseffen dat de wereld zo veranderd is tegenover wat ze in de tentoonstelling zien.

Zo helpt de acteur de toeschouwer die naar de armoede kijkt, zijn verbeelding gebruiken om zich een wereld van welvaart voor te stellen en de wereld van armoede als een ver verleden te zien. En zo draagt deze tentoonstelling ertoe bij dat armoede als erfgoed slechts een verre herinnering wordt, iets wat niet meer bestaat – behalve dan op foto’s. Een herinnering die we bewaren, niet om met pijn terug te kijken naar een zwaar verleden, maar om de dankbaarheid te voelen dat er nu wel welvaart is.

Als je deze activiteit wil ontwikkelen, neem dan contact met Karel Peeraer, ervaringsdeskundige armoede, die graag zijn kennis en ervaring ter beschikking stelt. Tel. 0475 25 20 82 of mail Karelpeeraer [at] base [dot] be.

Bekijk de (Engelstalige) trailer van de film ‘The Life Before her eyes’ hieronder, of bekijk het filmpje via de toegankelijke YouTube-player. Het is een kort, sfeerscheppend filmpje met een aantal sleutelscènes uit de voornoemde speelfilm.

Afbeelding:
Foto van twee vogels