De waarheid, en niets dan de waarheid... in de krant

"De journalist moet de waarheid eerbiedigen, wat de gevolgen voor hem mogen zijn. Deze plicht vloeit voort uit het recht van het publiek om de waarheid te kennen," zo luidt het eerste artikel uit het lijstje der plichten van de Belgische Code van Journalistieke beginselen. Maar dat gebeurt/de allerminst altijd, zo blijkt.

Journalistiek wordt ook wel eens omschreven als 'truth business', de handel in waarheid. De burger heeft immers het recht de waarheid te kennen, en journalisten moeten die achterhalen. Over wat 'waar' is, en hoe je die waarheid kan vatten, daar heeft al mening filosoof zijn hoofd over gebroken. Maar in de praktijk proberen journalisten zich zonder vooroordelen - van welke aard dan ook - te houden aan een neutrale verslaggeving, waarbij ze zich dus dienen te houden tot controleerbare feiten, en met respect voor woord en wederwoord.

Een zaak die midden jaren 90 in Nederland veel stof deed opwaaien, was het verhaal over een mysterieuze ontvoering van de tienjarig Duitse Nadja in Disneyland Paris. Het meisje was een half etmaal spoorloos. Freelance medewerker Jan Haerynck speurde naar de waarheid in Düren. Maar zijn verhaal klopte niet. De krant moest de reconstructie proberen terug uit elkaar te puzzelen.Naar aanleiding daarvan sloeg de hoofdredacteur van de Nederlandse Volkskrant mea culpa en schreef: "We hebben een onwaar verhaal gepubliceerd. Het mag niet nog eens gebeuren. De hoofdredactie gaat overleggen met eindredacties. Dit type spectaculaire en opzienbarende verhalen moet achter het bureau gecheckt worden. We kunnen niet meer afgaan op mooie blauwe ogen."

Wie dist er op Erfgoeddag soortgelijke verhalen op?

Leestips: VERLEYEN (Trees), "Het journalistiek metier", in: Printmedia in Vlaanderen, Mechelen, Kluwer, 2005, pp. 27 - 35. Lees het volledige artikel over het in Disneyland Paris verdwenen meisje op de internetsite van De Volkskrant.

De voornoemde Code van Journalistieke Beginselen vind je op de website van de Raad voor de Journalistiek.