Er was eens... Verhalen over Armoede in Verhalen

Armoe troef... maar de arme zelf heeft weinig of geen troeven. Dat is altijd zo geweest en dat zal altijd… Nee, dat  zal niet altijd zo blijven. Als we tenminste de talloze verhalen over armoede mogen geloven. Verhalen over een radicale verandering: de goede arme wordt rijk, de slechte rijke wordt arm. Rijkdom maakt gelukkig, zo lijkt het wel in sprookjes en volksverhalen allerhande. Ze eindigen vaak met de slotzin ‘en ze leefden nog lang en gelukkig’, wat meestal in schril contrast staat met de beginsituatie.

Maar belangrijker is de symboliek van de verhalen. Zij onderstrepen het belang van de menselijkheid, onafhankelijk van de rijkdom of status van de mens. Of ze vertellen minstens over het verlangen en de droom om uitzichtloze situaties te veranderen, over het verlangen naar rechtvaardigheid.

Sommige verhalen vergoelijken of verheerlijken de armoede, net als de arme die soms vergoelijkt en gesust werd met almoezen of ideologische beschouwingen over dichter bij God en zaligheid. Vaak worden verhalen ook als troost verteld. Er is niets mis met mensen die in hun uitzichtloze situatie een greintje hoop op een beter leven verwoorden, desnoods buiten-aards of boven-aards in de hemel. Of is het puur romantiseren van armoede?

Er zijn de verhalen die oproepen tot verzet, die mensen sensibiliseren. Verhalen van en voor de arbeiders tijdens de industriële revolutie die voor een hongerloon hun ziel uit hun lijf moesten werken… Vergeten we ook niet de levensverhalen van mensen die vrijwillig in armoede leven: mensen die afstand doen van alle bezittingen, onthechting… om gelukkiger te worden.

Hoe dan ook vertellen mensen verhalen over de verschillende vormen van armoede in de loop der tijden. Veranderen verhalen iets aan de situatie van wie het moet rooien met veel te weinig om erbij te horen? Wellicht niet. Maar het vertellen zelf lucht op én is een vorm van assertiviteit. Aandacht trekken op problemen, er de draak mee steken, of de anderen amuseren en tegelijkertijd een lesje meegeven. Want armoede is nog lang de deur niet uit.

Verhalen vertellen en beluisteren, past perfect bij deze editie van Erfgoeddag. Talloze mooie, sterke of filosofische verhalen over armoede behoren tot ons historisch en cultureel erfgoed. Je vindt een aantal verhalen in boeken, op websites, bij welzijnsorganisaties... Denk bijvoorbeeld aan:

-    de bekende sprookjesverzamelingen (Grimm, Perraut, Anderson,…)
-    Volksverhalen Almanak  
-    In de Vlaamse Volksverhalenbank
-    In de bibliotheek bij jou in de buurt

Je kan ook  De Luisterlezer inschakelen. Dat is een prima verhalenpartner voor jouw Erfgoeddag. Selle de Vos komt met de Luisterlezerbus vol verhalen naar je toe. De Luisterlezer richt zich naar kinderen vanaf 4 jaar en familie. Of alleen naar volwassenen. Hij brengt een selectie, een keuze uit de rijkdom van verhalen die luisteraars een half uurtje in de ban houdt. Een fijn vertelmoment: een sprookje, een droevig  verhaal over vroeger en nu dat ook best grappig kan zijn,  een gedicht, een liedje… Inhoud en lengte van het programma worden in overleg  bepaald. In 2009 deed De Luisterlezer met veel succes mee aan 'Uit vriendschap!?'.

Meer info vind je op de website van De Luisterlezer of bel +32 479 21 85 15 of +32 16 25 85 93.

Afbeelding: de Luisterlezerbus (c) Selle De Vos