Het groene gras. Migrantenerfgoed in Vlaanderen

Volgens Van Dale is “een migrant iemand die naar een andere streek of een ander land verhuist.” Of deze zich er tijdelijk of permanent vestigt, speelt geen rol. Het erfgoed van migranten en hun organisaties is vandaag jammer genoeg nog grotendeels een blinde vlek. Hiervoor zijn meerdere verklaringen. Op de eerste plaats is er nauwelijks zicht op die organisaties – op de historische noch op de bestaande. Migrantenorganisaties hebben daarenboven zoveel dingen aan hun hoofd dat de zorg voor het eigen erfgoed onderaan hun to do-lijstje staat. Vaak is er ook een taalprobleem. Archieven en bewaarinstellingen hebben dikwijls ook weinig expertise en voeling met dit terrein. Vanuit migrantenorganisaties bestaat dan weer soms wantrouwen en onbegrip voor interesse voor hun materiaal.

Maar het is gelukkig niet allemaal kommer en kwel! In heel wat sociaal-artistieke projecten wordt het erfgoed van migranten mee opgenomen. Ook zijn er al een aantal tentoonstellingen geweest die de geschiedenis van specifieke migrantengroepen in beeld brengen. Vaak wordt hiervoor gebruik gemaakt van getuigenissen en interviews.

Helaas is er dikwijls nog een gebrek aan terreinkennis. Over welke organisaties gaat het? Bewaren zij documenten of objecten? En is dat materiaal toegankelijk? Op deze vragen wilden het KADOC en Amsab-ISG een antwoord bieden. Met het project ‘Stafkaart van het migrantenmiddenveld en zijn erfgoed in Vlaanderen, 1830-1990’, dat van start ging in november 2008, wilden zij het repertorium van het migrantenmiddenveld en zijn erfgoedgehelen, in het bijzonder de archieven, publicaties en audiovisuele bestanddelen die gevormd en bewaard worden door diverse middenveldorganisaties in beeld brengen. In een eerste fase kwam de Genkse mijnstreek, de Gentse regio en later Antwerpen aan bod. Dankzij de steun van het Vlaams ministerie van Cultuur werd het onderzoek uitgebreid naar de rest van Vlaanderen, inclusief Brussel.

Als resultaat van dit project lanceerden KADOC en Amsab-ISG onlangs een nieuwe website rond migrantenerfgoed. De nieuwe website is momenteel nog volop in ontwikkeling en wordt aangevuld naarmate het project vordert.

Ga op zoek naar het migrantenerfgoed in jouw stad of gemeente. Wie waren deze migranten? Van waar kwamen ze vandaan? Waarom verlieten hun thuis? Wat hoopten ze in jouw stad of gemeente te vinden? Wat brachten zij als erfgoed mee? …

Leestips:

- DERMITZAKI (Maria) en SCHRAENEN (Vital), "Grieken in Limburg: een halve eeuw migratie en integratie door de ogen van zij die het meemaakten", Berchem, EPO, 2010, 271.
- MORELLI (Anne), "Belgische emigranten: oorlogsvluchtelingen, economische emigranten en politieke vluchtelingen uit onze streken van de zestiende eeuw tot vandaag", Berchem, EPO, 199, 382 p.

Lees ook zeker eens:

- ons blogbericht "Emigratie: mensen op zoek naar een betere toekomst. De casus Red Star Line"

- ons blogbericht "Arm Wallonië: een reis door het beloofde land"

Afbeelding: startpagina van de website www.migrantenerfgoed.be