Iedereen heldeninspecteur!

25 augustus 1830. In de Brusselse Muntschouwburg vond op die dag een opvoering van de opera ‘La muette de Portici’ van Daniel Auber plaats. Toen de aria weerklonk met de volgende ronkende woorden “Amour sacré de la patrie, / Rends-nous l’audace et la fierté; A mon pays je dois la vie. / Il me devra sa liberté…” raakte dat bij heel wat aanwezigen een gevoelige snaar. In het tumult dat volgde op de aria, ontstonden relletjes en uiteindelijk… de Belgische Revolutie die het land onafhankelijk van Nederland zou maken. De Nederlandse auteur Atte Jongstra schreef over deze bewogen periode een roman met de veelbelovende titel ‘De Heldeninspecteur’.

Jongstra brengt zijn verhaal vanuit het standpunt van een Nederlander die kwansuis bij de Belgische onafhankelijkheidsoorlog betrokken geraakt. Protagonist Junius is een toevallige passant, net terug uit Parijs,  die precies op tijd in Brussel arriveert voor de opvoering van ‘De stomme van Portici’. Hij ziet met eigen ogen hoe onrust en het straatrumoer uitgroeit tot een regelrechte opstand.

Na een ontmoeting met de Nederlandse kroonprins Willem krijgt Junius een wel heel bijzondere rol toebedeeld: hij wordt heldeninspecteur. Hij wordt verondersteld te boekstaven welke Nederlandse militairen zich in de strijd tegen de Belgen op heldhaftige wijze onderscheiden. Met de aanstelling van deze heldeninspecteur hoopt de prins moed en zelfopoffering op het slagveld aan te zwengelen. En zo rijdt Junius op 1 september de roerige hoofdstad binnen en neemt hij deel aan de gevechten.  Want, “… hij moest zich aan het front vertonen, helden vind je doorgaans vooraan. Het Nederlandse leger telde echter maar één heldeninspecteur”.

Het personage van Junius laat Jongstra toe om de belangrijkste wapenfeiten uit de Belgisch-Nederlandse oorlog opnieuw onder de aandacht te brengen: van het begin van de opstand na ‘De stomme van Portici’ over de tiendaagse veldtocht van 1831 tot en met de val van de Antwerpse citadel van 1832, Junius is er elke keer bij, op zoek naar helden. Hij volbrengt zijn taak als heldeninspecteur met het voorstel om alle deelnemers aan de Tiendaagse Veldtocht een algemene onderscheiding te geven: het Metalen Kruis 1830-1831.

Naar aanleiding van deze editie van Erfgoeddag nodigen we je uit om zelf een ‘heldeninspecteur’ te worden. Onderzoek de opkomst (en eventuele neergang) van helden, iconen en andere Grote Mannen en Vrouwen. Hoe is hun heldendom ontstaan? Waarom werden ze held? En had er iemand belang bij dat heldendom? Enzovoort…

Leestips:
 JONGSTRA (Atte), De Heldeninspecteur , Amsterdam, De Arbeiderspers, 2010, 424p.
Meer feitelijkheden en literatuursuggesties over de Belgische Revolutie vind je op de Wikipedia-pagina over dit onderwerp.
TOLLEBEEK (Jo) (red.), België, een parcours van herinnering. Plaatsen van tweedracht, crisis en nostalgie, Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam, 2008, 2 dln.

Afbeeldingen:
De cover van het boek (c) Arbeiderspers en (onderaan) 'Tafereel van de Septemberdagen 1830 op de Grote Markt te Brussel', Gustaaf Wappers, 1835. Bekijk onderaan ook een fragment op YouTube van 'De Stomme van Portici'. Je kan dit fragment ook bekijken in de toegankelijke YouTube-player. Pikant detail hierover is dat de opera mogelijk opnieuw in Brussel wordt opgevoerd. De Munt gaat de productie echter eerst brengen in Parijs om te zien of het stuk nog relevant is voor een hedendaags publiek. Omdat de opera voor velen erg beladen is, gebeurt dat buiten België.