Uit het geheugen. Over weten en vergeten

De tentoonstelling 'Uit het geheugen' brengt een overzicht van wat ons als mensen zo kenmerkt: weten en vergeten. Een tocht langs de wereld van kunst en wetenschap brengt ons op vragen als: waarom vergeten we? wat is heimwee? zijn herinneringen (on)feilbaar en wat is ‘collectief geheugen’? En ook de dunne grens tussen 'weten' en 'gissen' komt aan bod.

De tentoonstelling vraagt aandacht voor de eeuwenoude zoektocht naar de werking van het geheugen. Maar toont ook hoe kunstenaars het geheugen ‘verbeelden’. Het geheugen straalt de sterkte van het menselijk kunnen uit, maar tegelijkertijd is het zieke geheugen een uiting van faliekant falen. Het is een tentoonstelling over de fascinatie voor het geheugen in de wereld van kunst en wetenschap. Soms is de wens de vader van de gedachte en speelt het geheugen de 'drager' parten... De tentoonstelling is een parcours bestaande uit vijf kabinetten:

Allereerst is er Ars Memoriae, de kunst van het herinneren. Hoe zag men in de renaissance het geheugen? Merkwaardige historische stukken, oude boeken en schilderijen van ‘oude meesters’ brengen de bezoeker in een merkwaardig universum vol ‘geheugensteuntjes’.

Het tweede luik gaat over de wetenschap van het geheugen, de Scientia Memoriae, met figuren als Aristoteles, Locke, Ebbinghaus, Michotte tot en met de hedendaagse artificiële intelligentie en robotica. Er zijn toestellen te zien uit de laboratoria van geheugenpsychologen van de universiteit van Gent, Leuven en Groningen.

Het derde luik, de Medicina Memoriae, toont het zieke, het  falende geheugen. Hier komen enkele belangrijke figuren aan bod zoals Avicenna, maar ook Aloïs Alzheimer en Christine Van Broeckhoven. De Duitse fotograaf Peter Granser maakte een indringende reeks portretten van mensen met Alzheimer.

De Poetica Memoriae toont werk van kunstenaars in relatie met het geheugen, met herinneren en vergeten. Dagboeken, kinderfoto’s, collectieve herinneringen  vormen inspiratie voor kunst. Met werk van Joseph Beuys, Herman Nitsch, Yoshitomo Nara, Wung Dali, en vele anderen...

Locus Memoriae, het laatste deel, vertrekt vanuit de idee dat het geheugen de opslagplaats is van herinneringen, heeft iets met musea en archieven. Van de bibliotheek van Alexandrië, de encyclopedie van Diderot et D’Alembert, over het archief van het schandalige tot de computer, het internet,… voortdurend is de mens op zoek naar een surrogaat voor het falende geheugen. Maar telkens faalt ook dat surrogaat.

Alle info over deze prikkelende tentoonstelling vind je op de website van het Dr. Guislainmuseum. De tentoonstelling eindigt op 2 mei 2010.

Afbeeldingen:
Robert Fludd, Utriusque cosmi majoris silicet et minoris metaphysica 1617, Universiteitsbibliotheek Gent
J.C. Lavanter, Over de physionimie, 1781, Museum Dr. Guislain