archieven

Heiligen en heiligenlevens hebben een diepe stempel gedrukt op de West-Europese cultuur. Niet enkel hebben generaties Europeanen hun voornaam te danken aan heiligen, heiligen hebben doorheen de geschiedenis ook een sterk maatschappelijk belang gehad. Hele gemeenschappen schaarden zich rond 'hun' heilige zowel bij vreugde als bij tegen-spoed.

"Het medium televisie is per definitie manipulatie. Ook in non-fictie. Monteren is selecteren, is manipuleren. Je vermeldt het ene en het andere niet. Personage A krijgt tien minuten en personage B slechts drie. De vraag is: in functie waarvan selecteer je [als journalist]?" Aan het woord is Leo De Bock, die zijn sporen bij de VRT heeft verdiend.

Wij kunnen ons een wereld zonder ‘natuurgetrouwe’ fotografische afbeeldingen niet meer voorstellen. De ontdekking van de fotografie was een enorm ingrijpende gebeurtenis op de mentale leefwereld van de mensen. Ze konden in het begin dan ook ‘hun ogen niet geloven’. En als ze dan toch foto’s namen voor wat ze waren, dan aarzelden ze niet om de werkelijkheid aan te passen en op te smukken. Herman Van Goethem graaft in de fotogeschiedenis.

Als aanloop naar en opwarmer van Erfgoeddag 2010 organiseert de Erfgoedcel Mechelen een reeks avonden onder de roepnaam ‘Soirée Lamot’. De eerste reeks van vijf snijdt stuk voor stuk spraakmakende onderwerpen aan. Komen achtereenvolgens aan bod: beeldbewerkingen, feit en fictie over relieken en drukgeschiedenis, nationale en lokale helden en de restauratie van manuscripten.

Tot een eind in de 20e eeuw spenderen families fortuinen om soms grandioze grafmonumenten te construeren. Maar is het idee van een grafsteen origineel of gerecupereerd? Voor wie zijn deze monumenten echt bedoeld? Voor de overledenen of de nabestaanden? Waar eindigen echte emoties, waar begint de pathetiek?

Wanneer Clemens De Landtsheer in 1928 zijn film Met onze jongens aan den IJzer maakte,  had hij nauwelijks enige filmervaring. Hij was secretaris van het IJzerbedevaartcomité, oud-strijder van de Eerste Wereldoorlog en ging in opdracht van zijn organisatie een film maken die ten dienste staat van de Vlaamse zaak, een Vlaamse propagandafilm.

Erwin Mortier: "Fictie is geen fake. Fictie is iets reëels. De hedendaagse literatuurbeschouwing ziet alles als een constructie die ze dan moet ontmaskeren. Het is niet omdat het een constructie is, dat het niet reëel is. De mens kan niet leven zonder zijn fictie, hij is in bijna alles een wezen dat zichzelf iets wijs moet maken."

De geschiedenis van de fotografische voorstelling is een bijzonder controversieel gegeven. Fotografie geeft tijd een vorm, verandert ook de beleving van tijd, onderbreekt het leven een fractie van een ogenblik om het voor eeuwig vast te leggen. Daarom zijn er specifieke regels voor het onderzoek naar de fotografie, zo stellen Roger Kockaerts en Johan Swinnen in een nagelnieuwe publicatie. "De geschiedenis van de fotografie is immers ambigu."

De tentoonstelling 'Uit het geheugen' brengt een overzicht van wat ons als mensen zo kenmerkt: weten en vergeten. Een tocht langs de wereld van kunst en wetenschap brengt ons op vragen als: waarom vergeten we? wat is heimwee? zijn herinneringen (on)feilbaar en wat is ‘collectief geheugen’? En ook de dunne grens tussen 'weten' en 'gissen' komt aan bod.

Watermerken vinden we terug vanaf het einde van de 13e eeuw en worden door papiermakers gebruikt als identificatie van hun product. Italië, meer bepaald Bologna (1282), maakte als eerste hiervan gebruik. Een watermerk wordt tijdens het productieproces van het papier gecreëerd. Met een koperen draad 'tekent' men het motief in de schepbak. Deze schepbak kan slechts een beperkte periode gebruikt worden. Hierdoor is het belang van het watermerk enorm. Het licht ons in over de kwaliteit, de datum, de herkomst en het formaat van het papier.