authentiek

Wij kunnen ons een wereld zonder ‘natuurgetrouwe’ fotografische afbeeldingen niet meer voorstellen. De ontdekking van de fotografie was een enorm ingrijpende gebeurtenis op de mentale leefwereld van de mensen. Ze konden in het begin dan ook ‘hun ogen niet geloven’. En als ze dan toch foto’s namen voor wat ze waren, dan aarzelden ze niet om de werkelijkheid aan te passen en op te smukken. Herman Van Goethem graaft in de fotogeschiedenis.

Tussen de wereld van het laboratorium, waar de wetten van de exacte wetenschappen gelden, en de wereld van de conservatoren, museummensen en kunsthistorici gaapt een kloof die almaar breder wordt. Kunsthistorici weten almaar minder raad met wat röntgenonderzoek reveleert over de geheimen van oude meesters en vervalsers. Roger Marijnissen, dertig jaar lang departementshoofd conservatie bij het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK), publiceerde er zopas een nieuw boek over waarin hij zijn jarenlange ervaring synthetiseert.

Een leugentje om bestwil, wie heeft zich daar nog nooit aan bezondigd? Het verkleinwoord geeft al enigszins het vergoeilijkende karakter ervan aan. Een leugen is “een bewering die met opzet in strijd is met de waarheid, aldus Wikipedia. Er zijn echter gradaties in de mate van opzet en in de mate waarin de bewering afwijkt van de waarheid.  Die gradaties zijn niet enkel van belang voor de inschatting van de mate van verdraaiing van de waarheid, ook is er een impact voor o.a. de jurisprudentie.

Lang voor de tijd van individualistische romantiek, die gericht was op de hoogste originaliteit, was een muzikale compositie geen ongenaakbaar ‘kunstwerk’, dat als een soort heilig reliekschrijn moest benaderd en gerespecteerd worden. Wat de componist afleverde was eerder één mogelijke versie, waarop muzikale collega’s en navolgers verder konden en mochten borduren. De jongste cd van het Vlaamse ensemble Capilla Flamenca illustreert dit. Muzikaal erfgoed van de bovenste plank!

"Een van de taken van mensen die bezig zijn met oude muziek, is het publiek geen soort van ‘waarheid’ voor te schotelen. De geschiedenis is een uitvinding en een creatie van het heden. En ondanks al onze inspanningen, historiografisch of musicologisch, moeten we die geschiedenis echt keer op keer opnieuw uitvinden! Desnoods kunnen we daarbij totaal verschillende resultaten bekomen als degenen voor ons." Het zijn woorden van oude muziek-verkenner en blokfluitspeler Peter Van Heyghen.