kunst

Volgens de huidige wetgeving is het niet verboden om een kunstwerk, met handtekening en al, te kopiëren, noch om een nagemaakt kunstwerk te bezitten. Het wordt echter wél strafbaar wanneer je probeert de kopie te verkopen als een authentiek kunstwerk. In dit geval kan men spreken van oplichting en bedriegerij. Als er daarbij ook nog eens valse authenticiteitsdocumenten tevoorschijn komen om dat niet-authentiek kunstwerk te voorzien van de nodige adelbrieven,  kun je beschuldigd worden van valsheid in geschriften. Al deze elementen komen samen in het fascinerende ‘geval Stokvis’.

Tot een eind in de 20e eeuw spenderen families fortuinen om soms grandioze grafmonumenten te construeren. Maar is het idee van een grafsteen origineel of gerecupereerd? Voor wie zijn deze monumenten echt bedoeld? Voor de overledenen of de nabestaanden? Waar eindigen echte emoties, waar begint de pathetiek?

In de loop van de geschiedenis werd in het theater vaak een illusoire wereld gecreëerd door middel van decors, licht, kleuren, perspectief, kostuums, gebarentaal, mimiek en machinerie. Dell'Arte rappresentativa (1728) van Luigi Riccoboni en Johannes Jelgerhuis' Theoretische lessen over de Gesticulatie en Mimiek zijn, dankzij hun inzicht en analytisch vermogen en goudmijn van informatie over wat werkt in het theater en wat niet.

Een zaal vol bedrogenen; de bedriegers vooraan. In de spotlights, op een voetstuk. Buigend ontvangen ze de bloemen, terwijl de slachtoffers applaudisseren. Een eerbetoon aan de manipulatie… Welkom bij het figurentheater!

De kerk van Watervliet bezat destijds een prachtige 16e eeuwse kopie van de ‘Madonna met kanunnik Van der Paele’ van Jan van Eyck. Na het ‘Lam Gods’ is het wellicht zijn beroemdste werk. Het origineel is één van de pronkstukken van het Groeningemuseum in Brugge. Het werk is echter omgeven met een waas van mysteries.

Lang voor de tijd van individualistische romantiek, die gericht was op de hoogste originaliteit, was een muzikale compositie geen ongenaakbaar ‘kunstwerk’, dat als een soort heilig reliekschrijn moest benaderd en gerespecteerd worden. Wat de componist afleverde was eerder één mogelijke versie, waarop muzikale collega’s en navolgers verder konden en mochten borduren. De jongste cd van het Vlaamse ensemble Capilla Flamenca illustreert dit. Muzikaal erfgoed van de bovenste plank!

De romantiek is een stroming die zich aan het einde van de 18e eeuw en tijdens de 19e eeuw deed gelden als reactie op de Verlichting. Introspectie, intuïtie, emotie, spontaniteit, verbeelding, nostalgie, het onverklaarbare en raadselachtige, enz. kwamen centraal te staan. In tegenstelling tot de meeste andere stromingen kent de romantiek geen eigen stijl. De oude stijlen bleven bewaard en geconserveerd, maar de thema’s van de werken veranderden. 'Fake' voor sommigen, 'authentiek' voor anderen...

De tentoonstelling 'Uit het geheugen' brengt een overzicht van wat ons als mensen zo kenmerkt: weten en vergeten. Een tocht langs de wereld van kunst en wetenschap brengt ons op vragen als: waarom vergeten we? wat is heimwee? zijn herinneringen (on)feilbaar en wat is ‘collectief geheugen’? En ook de dunne grens tussen 'weten' en 'gissen' komt aan bod.

Man Ray, een van ’s werelds beroemde fotografen, stelde enigszins nonchalant: “Fotografie, da’s geen kunst!” Hij vertelde er echter niet bij wat het dan wél was. Ray, zo weten we intussen, was de koning van de zorgvuldig geconstrueerde mythe, die de kijker maar al te graag wou doen geloven dat zijn secuur opgebouwde beelden toevalstreffers waren. Ray’s historische woorden worden in Elsene gebruikt als titel van een fijne fototentoonstelling. Als eerbetoon, welteverstaan.