OCMW

Armenzorg is zo oud als de straat. Al tijdens de middeleeuwen waren de initiatieven ter ondersteuning van de armen heel gevarieerd. De oudste, traceerbare ondernemingen kwamen uit religieuze hoek. De wereldlijke overheid oefende het toezicht op een aantal - meestal particuliere - caritatieve instellingen. Al was liefdadigheid een belangrijk motief, toch sproten de meeste initiatieven voort met slechts één doel voor ogen: de handhaving van de openbare orde. De komende weken kan je in Kortrijk naar een tentoonstelling die deze geschiedenis reconstrueert.

De 'Déclaration des droits de l'homme et du citoyen' uit 1793 was een bijzonder ambitieuze tekst die opende met: "Het doel van de maatschappij is het geluk van allen. (art. 1)" Dus niet slechts de happy few, die door de voorzieningheid bij hun geboorte in een veilig en begoed milieu waren terechtgekomen, en waarmee de Franse Revolutie slechts een paar jaar daarvoor had afgerekend - iedereen. De staat ging moest daarbij een rol op het eerste plan spelen.

In de negentiende eeuw beschreven schrijvers in realistische of naturalistische romans en toneelstukken de leefomstandigheden van arbeiders en kleine boeren als ronduit deprimerend. Slechte werk- en woonomstandigheden, honger, alcoholverslaving, buitensporig geweld, gebroken gezinnen, enzovoort, enzovoort: het behoorde allemaal tot het dagelijks leven van de homo pauper. Of in woorden van boer Paemel in de roman van Cyriel Buysse: “weirken tot da ge creveert”.

Vandaag is een vondeling een nieuwsitem en bekijken we dit gebeuren met verontwaardiging. In vorige eeuwen was het achterlaten en 'te vondeling leggen' echter schering en inslag. Grote pakken herkenningstekens en de vondelingenregisters in de archieven van de O.C.M.W.’s getuigen van deze geschiedenissen.