sociale wantoestanden

De doorbraak van de stoommachine en de industriële massaproductie aan het begin van de 19e eeuw zorgde voor een schokgolf in het economische bestel.  Dat deed zich vooral voelen op het platteland. Het proto-industriële model, waarin een belangrijk deel van het inkomen van de plattelandsbevolking voortkwam uit (textiel)huisnijverheid,  stortte in toen de markten werden overspoeld door machinaal geproduceerd linnen en katoen. Massale armoede en hongersnoden waren het onvermijdelijke gevolg. 

Het wasritueel en de lichaamsverzorging zijn vandaag de dag dagelijkse routine, in tegenstelling tot  vroeger. De toenemende aandacht voor hygiëne heeft zijn wortels in de 18e eeuw, maar vooral in de 19de eeuw nam de overheid steeds meer maatregelen om de samenleving ‘gezonder’ en ‘hygiënischer’ te maken. Zij nam de taak op zich om de arbeider op te voeden tot een ‘proper’ en daardoor een beter mens. Er werden riolen aangelegd, massale inentingen georganiseerd, openbare badinstellingen geopend, campagnes gevoerd om niet meer te spuwen op straat, enz. Het SteM in Sint-Niklaas pakt uit met een tentoonstelling over dit boeiende onderwerp.

De fabriek van Beernaerts was eind mei van dat jaar het toneel van een staking die nationale weerklank kreeg. Het was namelijk één van de eerste massale syndicale protestacties op het Vlaamse platteland. De staking ging over een geschil over loonsverhoging, en verspreidde zich vanuit Wetteren. Op 11 juli werd de staking algemeen. 1.200 arbeiders en hun gezinnen vielen hierdoor zonder inkomen. Een koe, die de geschiedenis inging als 'de Koe van Wetteren', keerde mee het tij.

De 19e eeuw is een eeuw van de Industriële Revolutie: van technische vooruitgang en van grote sociaal-economische veranderingen. Zeg maar gerust wantoestanden. De ambachtelijke textielnijverheid wordt geïndustrialiseerd. Plattelandsbewoners trekken massaal naar de stad om er in de fabrieken te werken.